Piyano müziğinde m.d. (mano destra) ve m.s. (mano sinistra) İtalyanca terimleri, sırasıyla “sağ el” ve “sol el” anlamına gelmektedir. Mano destra, işaretlediği kısmın sağ ile; mano sinistra ise işaretlediği kısmın sol el ile çalınacağını gösterir. Bu şekil bölmeler, pasajın tek elle çalınmasının yaratacağı zorluğun önüne geçmek için veya bir elin normalinden farklı bir kalınlık veya incelikte çaldığı durumlarda kullanılabilir. 

Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi sağ elle çalınacak olan kısım M.d. ile, sol elle çalınacak kısım M.s. ile işaretlenmiştir. Bu kısaltmalarla gösterimin dışında ayrıca aşağıdaki örnekteki gibi bir gösterim de mümkündür.

Köşeli paranteze benzeyen çizgilerle işaretlenen ara partinin sol elle çalınacağını göstermek için çizgiler aşağıya doğru çekilmiştir. Bu tür gösterimin dışında sadece parmak numaralarının üst üste yazılmasıyla da iki ele bölünen yazılar mevcuttur. Schumann örneğinde de görülebileceği gibi sol elde iki partinin çalınacağını belirten çift parmak numarası vardır. Bazı edisyonlarda çizgiler veya mano destra ve mano sinistra kısaltmaları olmadan sadece parmak numaralarıyla da partilerin ellere bölünmesi belirtilebilmektedir.

Yukarıdaki Bach örneğindeki ilk ölçülerde giren temada, mano destra veya mano sinistra diye bir belirtme yoktur. Ancak yazılan parmak numaralarına bakıldığında bu numaraların sağ el için olmadığı, sol ele uygun olduğu anlaşılır. Burada önceki iki örnekteki işaretlemeler olmadan sadece parmak numaraları ile aslında hangi elin çalacağı gösterilmiştir.

Ahmed Adnan Saygun’un Afacan Kedi adlı eserinin son iki ölçüsünde de iki ele bölünme görülmektedir. Bu bölünme yazım biçimiyle yapılmıştır. Otuzuncu ölçüyü çalarken iki elde de aynı notalar aynı oktavda yer almaktadır. Sol el bir önceki ölçüden hazır geldiği için altta ve biraz tuşların ucuna doğru, sağ el ise üstte ve tuşların ortasında çalacak şekilde tutulmalıdır. Dördüncü vuruşta sağ elin işi bittiğinde sonraki ölçüdeki sol notasına doğru hareket etmelidir. 🙂

MANO DESTRA VE MANO SİNİSTRA yazısı ilk önce Bilge Su Karaca üzerinde ortaya çıktı.

Piyanoda akor çalmak veya “piyanoda akor basmak” olarak adlandırılan konu, birden fazla notaya aynı anda basmak anlamına gelmektedir. Bu haliyle çok kolaymış gibi duyulsa da elin duruşunu, parmakların basışını ve doğru dengelenmiş veya derecelendirilmiş sesleri koruyarak piyanoda akor çalmak, incelikleri olan bir konudur. Bu yazıda akorun tanımı, akor çalarken nelere dikkat edilmesi gerektiği ve ayrıca akorlu çalışma yöntemi hakkında bilgilere yer verdim. 🙂

Akor nedir?

İki ve/veya daha fazla notanın üst üste yazılmasıyla oluşan akor, bu notaların aynı anda çalınmasını veya seslendirilmesini ifade eder. Belirli kurallara göre kurulan akorlar, sadece kök halinde değil çevrimleriyle de karşımıza çıkmaktadır. Piyano yazısında ise akorlar çeşitli şekillerde kullanılır. Kırık akorlar, akorun bir sesinin tutulup diğerlerinin tekrar edilmesi, akorların ikiye bölünmesi ve akorların eksik sesle kullanımı görülmektedir. Bu durumlara örnekler aşağıdaki gibidir:

• Akorun bir sesinin tutulup diğerlerinin tekrar edilmesine bir örnek:

Kırmızı ile işaretlediklerim akorların bas sesinin uzatılıp diğerlerinin üzerine eklenmesi ve tekrarlanması ile oluşmaktadır. Sarı ile işaretlediklerim ise akorun eksik sesle ve ikiye bölünmüş şekilde kullanımına örnektir.

• Bölünmüş akorlara örnek:

5/3 akorların nasıl kurulduğunu anlattığım videoyu aşağıya ekliyorum… 🙂

Yedili akorlarla ilgili olarak da şu videoyu izleyebilirsiniz. 🙂

Piyanoda akor çalma ve incelikleri

Piyanoda akor, müziğin armonik yapısını ortaya koyar. Piyano eserlerinde akorlar, sadece armonik yapıyı ortaya çıkarmaz, aynı zamanda melodiyi de içerebilir. Melodi bazen üst partide bazen de ara partilerde görülebilir. Bu durumda melodiyi ön plana çıkaracak şekilde çalmak gerekir.

Akor çalma

Akor seslerinin aynı anda duyulması önemlidir. Bu nedenle her bir parmağın eşzamanlı basması gerekmektedir. Bunu elde etmek için akor sesleri tane tane çalışılabilir. Sonrasında ikili, üçlü, dörtlü gruplar halinde sesler eklenerek çalışılmalıdır. Böylece hem akorun sesleri kulağınıza yerleşecek hem de sesleri aynı anda basıp basmadığınızı kontrol edebileceksiniz. 🙂

Akorlardaki melodiyi öne çıkarmak için o hattı çalan parmakların uyguladığı kuvvet artırılırken diğerlerininki azaltılmalıdır. Pasajın karakterine göre uygun artikülasyon uygulanmalıdır.

Kırık akor çalma

Kırık akor, bir akorun seslerinin sıralı olarak seslendirilmesidir. Genellikle aşağıdan yukarıya doğru çalınır. Eserin dönemine göre veya bestecinin belirttiği şekilde yukarıdan aşağıya doğru çalındığı yerler de vardır. Kırık akorun ilk sesi vuruşa denk getirilebileceği gibi, ilk nota vuruş öncesinde başlayıp son nota da vuruşa gelebilir. Kırık akor çalarken tüm seslerin sırayla eklenerek tüm sesleri tınlatacak şekilde akoru tamamlaması gerekmektedir.

Akorlu çalışma yöntemi

Akorlu çalışma yöntemi, açık veya bölünmüş olarak yazılmış akora dönüştürülebilecek pasajlar için bir çalışma yöntemidir. Bu yöntem diğer çalışma yöntemleriyle de birleştirilerek uygulanabilir. Bu çalışma yöntemiyle elde edilen, elin o pasajdaki pozisyonları oturtarak akorun açık halini rahatça çalabilir hale gelmesidir. Akorlu çalışma yöntemi ele rahatlık ve sağlamlık katar.

Akorlu çalışma yönteminde diğer yöntemlerde olduğu gibi parmak numaraları eser çalınırken kullanılan parmak numaraları olmalıdır. Böylece el, doğru pozisyonda doğru parmakları kullanacak ve pasaja tamamen hâkim olacaktır.

Birkaç akorun birlikte çalışılabileceği bu yöntemde, eğer akorlar arasında ortak notalar varsa bu notalar tutulabilir ve farklı olan kısımlar tekrar edilerek çalışılır. Böylece elin gereksiz hareketi önlenmiş olur. Bu da enerji ve zaman kaybını önler. Aşağıdaki Czerny örneğinde görüldüğü gibi sol notası ortak olduğu için tutulur ve değişen notalar sırasıyla tekrar edilerek çalışılır.

Akorlu çalışmaya örnek olarak aşağıdaki videoları izleyebilirsiniz… 🙂

PİYANODA AKOR NASIL ÇALINIR? yazısı ilk önce Bilge Su Karaca üzerinde ortaya çıktı.

Gülsin Onay, dünya çapında birçok sanat dalının özel bir günü olmasından ilham alarak 2011 yılında 6 Aralık gününü, “Dünya Piyanistler Günü” olarak genç sanatçılara armağan etmiştir. Dünya Piyanistler Günü, bugüne kadar İzmir, Mersin, Tekirdağ ve İstanbul gibi farklı şehirlerde düzenlenen konserlerle kutlanmıştır.*

Trakya Üniversitesi Devlet Konservatuvarı piyano bölümü öğretmenleri ve öğrencileri olarak birçok etkinlikle bu günümüzü kutladık. Solo, dört el ve iki piyano için yazılan eserlerin seslendirildiği konserde, öğretmenler ve öğrenciler aynı sahneyi paylaştı. Konserde ayrıca Chopin ve Liszt üzerine öğretim üyelerimizden Dr. Öğr. Üyesi Gülnare Tarkum bir sunum yapmıştır. Konser programı aşağıdaki gibidir:

– Alya Karen ALAN
L. van Beethoven: Bagatelle, Op. 119, No. 9
Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Alya KAYNAK
N. Yavuzoğlu: Fifi
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Bilge Su Karaca
– Arda DUMAN
D. Scarlatti: Sonat in d minor, K32, “Aria”
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Gökçe Güven
– Asya CINGAY
F. Chopin: Valse, la minör

Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Bade Nil BADEMKIRAN
P. Tchaikovsky: İtalyan Şarkısı, Op. 39, No. 15
Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Batu Yaman DALKIRAN
A. Gedike: Etude, Op. 60, No. 2

Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Gökçe Güven
– Bilge Özen ÖZEN – Gökçe GÜVEN
R. C. Martin: Duet
– Canberk BIYIKLI
J. Haydn: Alman Dansı
Öğretmen: Arş. Gör. Dr. Gizem Dalkılıç
– Ceren ERGÜN
P. Tchaikovsky: “Alman Şarkısı”, Gençlik Albümü’nden
Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Doğa SUCU
P. Glass: Etude, No. 4

Öğretmen: Doç Serhan Küngerü
– Duru SÖZER
L. Lehman: Baykuşun Yuvası

Öğretmen: Doç. Natia Gaganidze
– Duygu DEDEOĞLU
F. Chopin: Nocturne, Op. 48, No. 2

Öğretmen: Doç. Akın Araboğlu
– Efe Erk AYER
R. Schumann: “Stückchen”, Gençlik Albümü’nden
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Gökçe Güven
– Ege Ilgın ÇENGEL
L. van Beethoven: Sonat, Op.79, I. Bölüm
Öğretmen: Arş. Gör. Dr. Gizem Dalkılıç
– Gökçe GÜVEN – Bilge Su KARACA
Arr. T. Erdener: Lorca Tango
– Gülsun Deniz GÜMÜŞ
D. Kabalevsky: Kloun
Öğretmen: Doç. Natia Gaganidze
– Işık BÜYÜKIŞIKLAR – Akın ARABOĞLU
J. Haydn: Piano Concerto, Re Majör, “Vivace”
– İdil TAŞKIN
C. Chaminade: Idylle
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Bilge Su Karaca
– İrem GÜLER – Işıl DAĞLAR

F. Say: 2 piyano için Sonat, “Caz- Zeybek”
– Lale DÖNMEZ
F. Chopin: Prelude, Op. 28, No. 6 Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Meriç YILDIRIM
A. Diabelli: Bagatelle
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Bilge Su Karaca
– Mira ARABOĞLU
F. Chopin: Valse, KK IVb, No. 11, la minör
Öğretmen: Doç. Akın Araboğlu
– Natia GAGANİDZE – Bilge Su KARACA
Arr. G. Buniatishvili: Libertango
– Onur KURTULMUŞ
J. S. Bach: Invention, No. 4
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Gökçe Güven
– Ömer DÖNMEZ
A. Diabelli: Sonatin, Sol Majör, I. Bölüm
Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Sarp BAHÇELERDEN
E. Satie: Gnossienne, No. 1 Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Gökçe Güven
– Selanur ÖZGÜL
J. Sibelius: Etude, Op. 76, No. 2 Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Bilge Su Karaca
– Gülnare TARKUM
Sunum – Piyano Tarihindeki İki Büyük Piyanist: F. Liszt ve F. Chopin
– Derin TOKAT
F. Chopin: Etude, Op. 10, No. 3

Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Gülnare Tarkum
– Simge TAŞÇI
F. Chopin: Polonaise (Op. Posth.), sol# minör
Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Gülnare Tarkum
– Tilbe Nil KÖSE
F. Chopin: Mazurka, KK IVb, No. 11, la minör
Öğretmen: Öğr. Gör. Dr. Bilge Su Karaca
– Tuğra KANAT
M. Moszkowsky: Etude, No. 6

Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Işıl Dağlar
– Tuna Suay ÖZKAN
M. Moszkowsky: Etude, Op. 72, No. 9, re minör
Öğretmen: Dr. Öğr. Üyesi Gülnare Tarkum
– Uzay GÖKDUMAN
F. Chopin: Mazurka, Op. 7
Öğretmen: Arş. Gör. Dr. Gizem Dalkılıç
– Yakut Ece HASSAN
M. Glinka: Bülbül
Öğretmen: Arş. Gör. Dr. Gizem Dalkılıç
– Yunus Emre KELEŞ
B. Toptaş: Çanakkale

Öğretmen: Doç. Akın Araboğlu

Konser performanslarına aşağıdaki oynatma listesinden erişebilirsiniz. 🙂

6 Aralık Dünya Piyanistler Günümüz kutlu olsun! 🎹🎹

* https://www.andante.com.tr/tr/11887/Gulsin-Onay-71-Piyanist-ile-Sahnede, (07.12.2024).

6 ARALIK DÜNYA PİYANİSTLER GÜNÜ yazısı ilk önce Bilge Su Karaca üzerinde ortaya çıktı.

Polonyalı besteci Frederic Chopin’in 1830-35 yılları arasında yazdığı düşünülen vals, 2024 yılında  keşfedildi! Uzun bir aradan sonra bulunan Chopin eserlerinden en sonuncusu, işte bu vals! Bu keşifle ilgili şimdiye kadar ortaya çıkan detayları sizlerle paylaşmak için sabırsızlanıyorum 🙂

Frédéric Chopin’in Müzikal Üslubu*

Chopin’in piyano tekniğinin temeli Hummel, Field ve Weber’e dayanmaktadır. Eserlerinde görülen bütünlük, küçük detayların önemle işlenmesi ve parmak tekniğinin mükemmelleştirilmesi, bu virtüözlerin Chopin üzerindeki etkisini göstermektedir. Ancak Chopin bu etkiyi kısa süre içinde geride bırakmış ve eserlerinde kendinden önceki bestecilerde görülmemiş bir yapı oluşturmuştur. Chopin, hem biçim, hem içerik yönünden gerçek bir araştırmacı ve yenilikçi olmuştur. Büyük çaplı bir eserin bölümü olmaktan çıkarıp kendi başına ve bağımsız bir şekilde var olabilen bir türe dönüştürdüğü küçük çaplı formlarda eserler besteleyerek gelişiminin başlangıcı Franz Schubert’in liedlerine dayanan ve Romantik Dönem’e özgü bir kategori haline gelen “minyatür” sanatının temellerini atmıştır.

Bestecinin bu tarz kısa eserleri iki gruba ayrılmaktadır: Stilize danslar ve bağımsız lirik formlar. Noktürn, serenad, mazurka, polonez, vals, etüd ve benzeri türlere çalgı müziği içinde yer vermiştir. Bu tarz eserler, minyatür ve sınırlı formlarına karşın, derin bir içeriğe sahiptirler. Besteci, çalgısal liriğin orijinal amacını korumuş ve onu, söz ile anlatımı mümkün olmayan duyguları ifade etmek için kullanmıştır. Chopin’in lirizmi, küçük formlu eserleri olağanüstü bir iç anlamla doldurmuş ve özlü ifade sanatı, müzikal imgelerin yardımı ile en ince ruhsal ayrıntıları aktarmıştır. Sakin, huzurlu, görkemli, heyecanlı, fırtınalı ve trajik gibi çeşitli karakterlerde ortaya çıkan iç dünyasını, şairane bir biçimde yansıtmıştır. Geleneksel forma uymamış, kendi hayal dünyasının ve eserin başlığında belirtilen programın sınırları içinde, düşüncelerini özgürce işlemiştir.

Chopin, prelüdü bağımsız olarak kullanmış; etüd türünün gelişimine yeni bir yön vermiş ve dans türleri olan polonez ve mazurka için yeni sanatsal hedefler belirlemiştir. Büyük formlu eserlerden olan sonat türüne ve sonat formuna kattığı orijinallik dikkat çekmektedir. Çalgısal baladın yaratıcısı olmuştur; önceden başka bölümlere bağlı olan scherzoyu, geniş planlı ve bağımsız bir tür haline getirmiştir. Müzik formlarını iç içe kullanmıştır. Bu durum, bir form içinde yazılmış bir eserde, başka bir formun kullanılması ile ortaya çıkmaktadır: polonez içinde bir mazurka (opus 44), noktürn içinde bir koral (opus 55, numara 1) ve scherzo içinde bir ninni (opus 20) gibi. Farklı formların bireşiminden yeni romantik formlar elde etmiştir (opus 61 Polonez-Fantezi, opus 66 İmpromptü-Fantezi).

Chopin, on dokuzuncu yüzyıl müziğinin bir özelliği olan ifadeselliği, eserlerindeki zarif melodilerde ortaya koymuştur. Chopin’in melodileri, hem kromatik hem de diyatonik sisteme eğilim göstermektedir. Bu iki sistem, Polonya halk melodilerinin yapısıyla ve duyguların romantik ifadesi için kullanılan araçlarla ilişkilidir. Melodik çizginin yapısı ve uzunluğu, Slav melodilerinin lirik yapısı ile İtalyan bel canto tekniğindeki esnekliğin birleşiminin bir sonucudur ve Chopin’in melodilerinin vokale dayandığını göstermektedir. Melodik hattın eserin dokusunda yarattığı hareketlilik ve esneklik, karmaşık ses kombinasyonlarının, gizlenmiş veya açıkça görünen çoksesliliğin ve değiştirilmiş armonilerin kullanılmasına olanak tanımıştır.

Chopin’in melodilerinde süslemelere sıkça rastlanmaktadır. Rokoko döneminde doldurma ya da süsleme niteliğini taşıyan ses çizgileri, Chopin’de çeşitli ruh hallerinin etkisiyle başlıca bir etken oldukları gibi, bu çizgiler yeni armonik boyutları da sergiler. Süslemelerin temeli, Polonya halk şarkı ve danslarının melodilerine ve virtüözik İtalyan şarkılarına dayanmaktadır. Chopin, insan sesi için yazılmış olan süslemeleri piyanoya tamamen değişik bir anlatım aracı olarak aktarmıştır. Anlatım kadar önemli olan bir özellik de, ezgilerin bu zenginleşmiş biçimleriyle şarkısallıklarının sürdürülebilmesidir. Kullandığı süslemeler, Klasik Dönem süslemelerinden ayrıdır. Ezgiyi değiştirmez, onunla birlikte doğarlar. Süsleme, ezgi ile birlikte yapısal bir araca dönüşür.

Chopin melodilerinin çeşitliliği, büyük oranda ritmik zenginliğe dayanmaktadır. Çalgısal halk müziğindeki varyasyon geleneği Chopin’in eserlerinde, melodilerin sürekli küçük değişiklikler eklenerek yinelenmesiyle devam etmiştir. Klasiklerin açıklığına karşıt olacak şekilde, müzikal düşüncenin değişken seyrini yansıtan romantik ritim de değişken ve akıcıdır. Ancak Chopin bu özellikleri, dans müziğinden gelen yapısal netlik ve ritmik kararlılık ile harmanlamıştır. Böylece Chopin’in melodilerinde doğal bir bireşim gözlenmektedir: vokal ve çalgısal; sessel ve sözsel; şarkısal ve danssal; diyatonik ve kromatik. Chopin’in müziği, romantiklerin sürekli olarak aradıkları, çeşitli vokal ve çalgısal özellikleri birleştiren yeni tarz bir melodi ile yüksek bir ifadeyi sağlamıştır.

Müzikal dilin klasik netliği, özlü ifade, formun özenli kullanımı, Chopin müziğinden kalma özelliklerdir. Belirsizlik ve ses yığını yaratan ve dokunaklılığa yönlendiren romantik aşırılıklara ve duyguların abartılmasına uzaktır. Bütün ögeler inceltilmiş ve düzenli formlarda işlenerek ifadenin romantik özgürlüğü ve sunumun doğaçlama tarzı, katı mantıksal düşünce ile düzeltilmiştir.

Chopin’in eserlerinin çoğu içedönük bir yapıdadır. Doğaçlama üzerine kurulu olduklarından dolayı doğaçlama etkisi baskındır. Yazmayı bitirdiği eserlerini hiçbir zaman tam saymamış, her zaman yeni şeyler eklemiş ve bu da son şekline varana dek eserin her ele alınışında, onu biraz daha virtüozite, ustalık gerektirir hale getirmiştir.

“Chopin’in ses evreni, piyanonun olanakları ile sınırlı kalmıştır. Orkestraya, lirik tiyatroya, enstrümantal bileşimlere ve insan sesine fazla ilgi duymamıştır. Beethoven, piyano eserlerinin iç dokusunu, orkestral etkileri, renkleri, orkestral yazıyı düşünerek inşa etmiştir. Schumann bazı piyano eserlerini yaylı dörtlü gibi ele almıştır. Chopin ise piyano eserlerini sadece piyanoyu düşünerek yazmıştır. Her ezgi, her akor, her pasaj bu çalgının ses dünyası için düşünülmüş ve ona uygun yazılmıştır.” “Piyanodan etkileyici yeni renk ve tını olanakları elde etmiştir. Armonilerinin geniş ve zengin ifade alanı, melodileri girift bir biçimde kullanması, bu melodilerin ve kullanılan ritimlerin özel bir serbestlikte sıralanması ve lirik şiire has bir tatlılıkla gelişerek enerji dolu bir ifade gücünü yaratması gibi özellikleriyle Chopin’de, Fransız müziğinin çok daha sonra varabildiği niteliklerin ilk hatlarını tespit etmek mümkündür.”

“Chopin’in yapılarıyla klasik ezgilerden ayrılan ezgilerini bazen iki sesli, bazen oktav şeklinde yazmış, tonaliteye yabancı notalar eklemiştir. Chopin’in akorları, klasik tonal akorlardan ayrılmaktadır. Ezgi dışında, bas ve ara partilerde kromatik gidişlere ve disonanslara sıkça rastlanmaktadır.” “Chopin, eserlerinde gam ve tonalite gelenekselliğini korur ancak Chopin’e kadar hiç var olmayan bir biçimde gamın bütün sesleri, renk ögelerine araç olurlar. Renklerin tüm nüansları, ayrıntıları, ışık ve gölge oyunları, ton değişimleriyle, kromatizmle, ayrıntılı bir pedal sanatıyla elde edilir. Pedalları kendi imge dünyasına uygun kullanması, eserlerinin armonik boyutunu zenginleştirmiştir. Karanlık tonaliteler, Chopin’in deyimiyle “Mavi tını”lar, çoğunlukla tonalitenin seslerinin pesleştirilmesi ile oluşurlar. Klasik Dönem’den sonra halk şarkılarının giderek belirginleşen hüzünlü, içe dönük ezgilerinde de bu nitelik görülmektedir. (Artık La Majör içinde bir la bemol duyulabilmektedir.)”

Chopin müziğinde önemli bir yere sahip olan bir başka özellik ise tempo rubatodur. Bu terim, “çalınmış zaman” anlamına gelmekte ve temponun yavaşlatılıp hızlandırılması ile ölçü düzenini bozmadan müziğin esnetilmesini ifade etmektedir. F. F. Chopin’in icrasında üç çeşit rubato görüldüğü Eigeldinger tarafından aktarılmıştır. Bunlardan ilki, İtalyan Barok geleneğinden gelen, eşzamanlı olmayan ve genellikle çok geniş cantabile tarzdaki eserlerde görülen rubatodur. Bu rubatonun, melodi ile eşliğin birlikte var olduğu yapılar için uygun olduğu belirtilmiştir. İkincisi, kısa süreli olarak yapılan ana tempoya yapılan değişikliklerden ibaret olan ve daha yaygın olarak kullanılan rubatodur. Bu değişiklikler, müziğin hareketine göre akışı yavaşlatarak ya da hızlandırar bütün bir kesiti, periyodu veya cümleyi etkilemektedirler. Üçüncü çeşit ise mazurkanın çabuk değişen ritminden doğmuş olan rubatodur.

Fryderyk Franciszek Chopin, yeni piyano dilinin yaratıcılarından biri ve en önde gelenidir.

Frédéric Chopin’in 2024 yılında bulunan valsi

28 Ekim 2024 tarihinde The New York Times gazetesi Chopin Waltz is Unearthed başlığıyla, Robinson McClellan’ın The Morgan Library & Museum koleksiyonunda besteci Frédéric Chopin’in daha önce bilinmeyen valsinin elyazmasının bulunduğunu bildirdi. Bu vals, 1930’lardan sonra Chopin’in bilinmeyen eserlerinden ilki. Vals, 24 ölçünün röprizle tekrarlandığı 48 ölçülük bir eser. Genellikle küçük formlarda yazan Chopin’in bu valsi, 1 dakika civarında sürüyor. Yani diğer eserlerinden çok daha kısa!

Elyazması, 102×130 mm boyutundaki bir index kart büyüklüğündedir. Eserin üzerinde el yazısıyla “Valse” ve “Chopin” yazmaktadır. The Morgan Library & Museum, vals üzerinde çeşitli çalışmalar yapmıştır. Kağıt, mürekkep ve kalem işçiliği üzerinde kapsamlı testler yapılmış. Chopin uzmanlarıyla birlikte eserdeki müzik ve stil analiz edilmiştir. Bu sürecin sonunda Chopin’in bu eseri büyük olasılıkla 1830-35 yılları arasında yazdığı sonucuna ulaşılmıştır. Elyazması bu eserin, daha önce bilinmeyen bir vals olduğu düşünülmektedir.

Diğer benzer boyutlardaki elyazmalarına bakılarak Chopin’in bu valsi, birinin imza albümüne eklenmek üzere bir hediye olarak düşündüğü varsayılmaktadır. Chopin genellikle hediye olarak verdiği elyazmalarını imzalamıştır. Bu vals üzerinde ise imzanın olmaması, sonradan fikrini değiştirdiğini göstermektedir. Fryderyk Chopin Enstitüsü müdürü Artur Szklener’in bu vals üzerine yorumları şöyledir:

New York’taki Morgan Kütüphanesi’nde bulunan el yazması, Chopin el yazmalarına özgü bir dizi özelliğe sahiptir: Paris’teki ilk yıllarında Chopin’in kullandığına benzer şekilde, o dönemki kağıda kahverengi mürekkeple yazılmıştır. Daha sonraki nota kağıtlarından biraz daha kalın ve daha sarıdır ve yeşilimsi bir tonla karakterize edilen Varşova notalarından açıkça ayırt edilebilir. Müzikal olarak, parça parlak bir stilin özelliklerine sahiptir ve bu da belirtilen olası besteleme zamanıyla (1830-35) uyuşmaktadır.

8 Kasım 2024’te Deutsche Grammophon‘dan çıkan kaydıyla ünlü piyanist Lang Lang, valsin prömiyerini yaptı. Single’ın adı ise Waltz in A Minor “Found in New York”. Elyazması eser ise şu anda Morgan Library & Museum’da ziyarete açık. Vals, dünya çapındaki meraklıların incelemesi ve yorumlaması için çevrimiçi olarak da yayımlandı.

Bu yazıda yararlanılan kaynaklar:

• Aidan Vass, “Everything you need to know about the newly-discovered Chopin Waltz”,

https://www.tonebase.co/piano-blog-posts/everything-you-need-to-know-about-the-newly-discovered-chopin-waltz, (23.11.2024).

• Artur Szklener, “Manuscript found in New York”,

https://nifc.pl/en/home/aktualnosci/news/98, (23.11.2024).

• “Deutsche Grammophon Releases Lang Lang’s World Premiere Recording of Long-Lost Chopin Waltz”,

https://www.deutschegrammophon.com/en/artists/langlang/news/deutsche-grammophon-releases-lang-langs-world-premiere-recording-of-long-lost-chopin-waltz-274420, (23.11.2024).

• International Music Score Library Project (IMSLP), “Waltz in A minor (Chopin, Frédéric)”,

https://imslp.org/wiki/Waltz_in_A_minor_(Chopin,_Fr%C3%A9d%C3%A9ric), (24.11.2024).

• “New Work by Frédéric Chopin Recently Discovered in the Collection of The Morgan Library & Museum”,

https://www.themorgan.org/press/2024/chopin-manuscript, (24.11.2024).

• Pablo L. Rodríguez, “The questions surrounding the Chopin waltz unearthed in a New York library”,

https://english.elpais.com/culture/2024-10-30/the-questions-surrounding-the-chopin-waltz-unearthed-in-a-new-york-library.html, (23.11.2024).

• The New York Times gazetesi, “Chopin Waltz is Unearthed”,

https://nytimes.pressreader.com/the-new-york-times/20241028, (24.11.2024).

• Wikipedia, “Waltz in A minor (Chopin, rediscovered 2024)“,

https://en.wikipedia.org/wiki/Waltz_in_A_minor_(Chopin,_rediscovered_2024), (23.11.2024).

* Bu kısımda alıntılanan kaynak:

Bilge Su Süleymanoğlu, Fryderkyk Franciszek Chopin’in Polonezlerinin bestecinin müzikal anlayışı açısından incelenmesi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Sanatta Yeterlik Tezi, s. 12-16. (Tam metin için tıklayınız)

VALS: CHOPIN’İN YENİ BİR VALSİ BULUNDU! yazısı ilk önce Bilge Su Karaca üzerinde ortaya çıktı.

Kasları esnetmek, uzun çalışmalar sonrasında bedeni rahatlatmak için yapmayı tercih ettiğim yoga hareketlerini sizlerle paylaşıyorum. Çevirileri kendim yaptığım için yönlendirmeleri tamamlamam biraz zaman alacak. Sabırla beklediğiniz için teşekkürler 🙂

Linklerini eklediğim hareketlerin videolu anlatımına MuscleWiki üzerinden ulaşabilirsiniz. 🙂

*** Eğer site “We’ve updated the site, please hard refresh!” uyarısı veriyorsa gizli sekmede açmayı deneyebilirsiniz. (17.07.2024) ***

• Reverse prayer

https://musclewiki.com/yoga/female/shoulders/reverse-prayer

1. Kollar yanda olacak şekilde oturun veya ayakta durun.
2. Ellerinizi sırtınızın arkasında, avuç içleriniz birbirine bakacak şekilde birleştirin.
3. Nefes alın ve göğsünüzü öne çıkarmak için omuzlarınızı geriye doğru verin.
4. Nefes verin ve omuzlarınızı aynı pozisyonda tutarak nazikçe ellerinizi yere bakacak şekilde aşağı ittirin.
5. Hareketi tekrar edin.

• Wide legged forward fall

https://musclewiki.com/yoga/female/shoulders/wide-legged-forward-fall

1. Matınızın üstünde ayaklarınızı genişçe açarak durun.
2. Arkanızda avuç içleriniz birbirine bakacak şekilde ellerinizi kavuşturun ve göğsünüzü genişletmek için derin bir nefes alın.
3. Nefes verin ve yere doğru olan başınızın üstünde ellerinizi kavuşmuş halde yukarı doğru kaldıracak şekilde kalçanızdan aşağı doğru katlanın.
4. Birkaç nefes boyunca bu pozisyonu koruyun ve sonrasında ellerinizi serbest bırakıp ayakta durma pozisyonunuza geri dönün.

• Puppy pose

https://musclewiki.com/yoga/female/shoulders/puppy-pose

1. Elleriniz ve dizleriniz yerde olacak şekilde başlayın.
2. Elleriniz üstünde yürüyerek göğsünüzü yere doğru yaklaştırın.
3. Kalçanızı dizlerinizin hizasında yukarıda tutun ve kollarınızı önünüzde iyice açın.
4. Birkaç nefesliğine bu pozisyonu koruyun ve sonra başladığınız konuma gelin.

• Seated arm stretch

https://musclewiki.com/yoga/female/biceps/seated-arm-stretch

1. Bacaklarınız dizden kırılmış şekilde oturun.
2. Sağ kolunuzu öne doğru avuç içiniz dışa bakacak şekilde uzatın.
3. Sol elinizle sağ eliniz artı + işareti oluşturacak şekilde parmaklarınızı ve elinizi kendinize doğru esnetin.
4. Birkaç nefes boyunca pozisyonu tutun, sonrasında serbest bırakın ve diğer kol için aynı hareketi uygulayın.

• Downward dog with fingers facing feet

https://musclewiki.com/yoga/female/biceps/downward-dog-with-fingers-facing-feet

• Pyramid prayer

https://musclewiki.com/yoga/female/triceps/pyramid-prayer

• One arm cow face pose

https://musclewiki.com/yoga/female/triceps/one-arm-cow-face-pose

• Vajrasana variation-1

https://musclewiki.com/yoga/female/forearms/vajrasana-variation-1

1. Ayaklar ve kaval kemikleri yan yana yere temas edecek şekilde oturma pozisyonunda başlayın.
2. Topuklarınıza doğru oturun ve  bacaklarınızın üstüne, parmaklarınız dizlerinize doğru olacak şekilde, ellerinizi yerleştirin.
3. Kollarınızın içleri dışarı bakacak şekilde avuç içlerinizi, diz hizanızın biraz ilerisine yere koyun. Burada parmaklarınız vücudunuza doğru olacak.
4. Omuzlarınızı rahatlatın ve derin nefes alın.
5. Pozisyonu birkaç nefes boyunca veya rahat olabildiğiniz süre boyunca koruyun.

• Vajrasana variation-2

(?) Linke ulaşamadım.

• Table top pose variation-3

https://musclewiki.com/yoga/female/forearms/table-top-pose-variation-3

• Seated side bend pose

https://musclewiki.com/yoga/female/obliques/seated-side-bend-pose

• Cobra pose

https://musclewiki.com/yoga/female/lowerback/cobra-pose

• Sphinx pose

https://musclewiki.com/yoga/female/lowerback/sphinx-pose/

• Crescent moon pose quad stretch with block

https://musclewiki.com/yoga/female/quads/crescent-moon-pose-quad-stretch-with-block

• Walk your downward dog

https://musclewiki.com/yoga/female/calves/walk-your-downward-dog

• Eagle arms chin into chest

https://musclewiki.com/yoga/female/traps/eagle-arms-chin-into-chest

• Easy pose neck stretch

https://musclewiki.com/yoga/female/traps/easy-pose-neck-stretch

• Half neck rolls

https://musclewiki.com/yoga/female/traps/half-neck-rolls

• Cat pose

https://musclewiki.com/yoga/female/traps-middle/cat-pose

• Seated twist

https://musclewiki.com/yoga/female/traps-middle/seated-twist

• Restful cow face pose legs

https://musclewiki.com/yoga/female/glutes/restful-cow-face-pose-legs/

• Pigeon pose

https://musclewiki.com/yoga/female/glutes/pigeon-pose

• Half lotus

https://musclewiki.com/yoga/female/glutes/half-lotus

• Wide legged standing forward bend holding heels

https://musclewiki.com/yoga/female/hamstrings/wide-legged-standing-forward-bend-holding-heels

• Standing forward bend

https://musclewiki.com/yoga/female/hamstrings/standing-forward-bend

YOGA HAREKETLERİM yazısı ilk önce Bilge Su Karaca üzerinde ortaya çıktı.

Arpej nedir?

Bir akorun seslerinin sırayla çalınmasıyla oluşan kırık akora “arpej” denir. 5/3 akorundan oluşan arpejlerin notalarının dizilimine göre üç çeşidi vardır: Kök arpej (5/3), birinci çevrim (6) ve ikinci çevrim (6/4).

Akorun sesleri arasındaki bağ, akorun kurulumunu ve hangi cins olduğunu belirler:

• 5/3 akor: Üç farklı notadan oluşur. Aralarında üçlü aralık vardır. [Örn. do-mi (üçlü aralık) ve mi-sol (üçlü aralık) birleşimi bize do-mi-sol akorunu verir.] İki adet üçlü aralıktan oluşan akorlar, akorun kök halini verir.
• 6 akor: Kök akorun birinci çevrimidir. Alt sesin yukarı alınması şeklinde akılda tutulabilir. Sırasıyla üçlü ve dörtlü aralıktan oluşur. [Örn. mi-sol (üçlü aralık) ve sol-do (dörtlü aralık) birleşimi mi-sol-do şeklinde altı akorunu vermektedir.]
• 6/4 akor: Kök akorun ikinci çevrimidir. Sırasıyla dörtlü ve üçlü aralıktan oluşur. [Örn. sol-do (dörtlü aralık) ve do-mi (üçlü aralık) birleşimi sol-do-mi altı dört akorunu verir.]

Re bemol Majör kök arpej hangi seslerden oluşur ve hangi parmak numaralarıyla çalınır?

Re bemol Majör kök arpeji re♭-fa-la♭-re♭ seslerinden oluşur. Parmak numaraları aşağıdaki gibidir:

Sağ el (1 oktav) > 2 1 2 4

Sol el (1 oktav) > 2 1 4 2

Sağ el (2 oktav) > 2 1 2 4 1 2 4

Sol el (2 oktav) > 2 1 4 2 1 4 2

Re bemol Majör birinci çevrim arpej hangi seslerden oluşur ve hangi parmak numaralarıyla çalınır?

Re bemol Majör birinci çevrim arpej, fa-la♭-re♭-fa seslerinden oluşur. Parmak numaraları şu şekildedir:

Sağ el (1 oktav) > 1 2 4 5

Sol el (1 oktav) > 5 4 2 1

Sağ el (2 oktav) > 1 2 4 1 2 4 5

Sol el (2 oktav) > 5 4 2 1 4 2 1

Re bemol Majör ikinci çevrim arpej hangi seslerden oluşur ve hangi parmak numaralarıyla çalınır?

Re bemol Majör ikinci çevrim arpej, la♭-re♭-fa-la♭ seslerinden oluşur. Parmak numaraları aşağıdaki gibidir:

Sağ el (1 oktav) > 2 4 1 2

Sol el (1 oktav) > 4 2 1 2

Sağ el (2 oktav) > 2 4 1 2 4 1 2

Sol el (2 oktav) > 4 2 1 4 2 1 2

Arpej çalışırken dikkat edilmesi gereken konular

• El pozisyonu: El pozisyonu merkezi olmalı; el, tuşların ne ucunda ne de dibinde tutulmalıdır. Her parmak, elin doğal pozisyonu göz önünde bulundurularak, tuş üzerinde basması gerektiği yere yerleştirilmelidir. Daha fazla bilgi için bknz. https://www.bilgesukaraca.com.tr/piyanoda-el-pozisyonu/
• Parmak numaraları: Gamın parmak numaralarına kesinlikle uyulmalıdır. Numaraları oturtmak için iki el ayrı çalışılabilir.
• Başparmak geçişleri: Sonrasında gelen parmak tuşa bastığında, başparmak üçüncü parmağın altından geçmek için hareketine başlamalıdır. Alttan (3-1 ve 4-1 geçişleri) veya üstten (1-3 ve 1-4 geçişleri) parmak geçişlerinde hareketi gerçekleştiren parmağın klavyede kendi yerine konması önemlidir. Daha fazla bilgi için bknz. https://www.bilgesukaraca.com.tr/piyanoda-basparmagi-kuvvetlendirmek-icin-etkili-calisma-yontemleri/

RE BEMOL MAJÖR ARPEJ NASIL ÇALINIR? yazısı ilk önce Bilge Su Karaca üzerinde ortaya çıktı.